Simon

Simon schreef op 17 december 2006:

Beste Bart,

Dit is een reactie naar aanleiding van je ontmythologisering van het kerstverhaal, je meest recente artikel.

Niet alleen atheïsten, maar ook christenen zijn druk doende met de mogelijke mythes in de Bijbel en hoe dat zich verhoudt met de ‘kern van waarheid’ die er in zit. Ik hoef je natuurlijk niet uit te leggen dat voor christenen deze kern ook daadwerkelijk hetgeen is waar het om draait.

Je weergave van de historische reden om kerst, de geboorte van Christus, op 25 december te vieren is correct, maar ik zou het accent iets anders leggen. Op de synode van Nicea (ca. 325 nC) is besloten om het geboortefeest inderdaad te laten overeenkomen met een heidense feestdag, juist om de reden voor het feest te veranderen. Beter een heidens feest vervangen door een christelijk, dan ze beide naast elkaar te vieren. Maarten Luther heeft dit later nog eens onderstreept (mensen kunnen beter in de kerk zitten dan in de kroeg).

Je schrijft: De geboorte van Jezus komt in de andere twee Evangeliën niet aan bod. Dit is ook correct, maar het evangelie naar Johannes geeft wel de kern van de boodschap van Jezus’ komst op aarde weer:

Johannes 1 vers 1 tot 5 en vers 14 (Nieuwe Bijbel Vertaling)

‘In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat. In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen. Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.

Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.’

Daarom Kerstfeest – het feest van het Licht!

Fijne kerstdagen toegewenst.


Groet, Simon

Reactie:

Beste Simon,

Ik vraag me af of christenen wel zo bezig zijn met de mythen in de Bijbel. Ik heb heel wat kerstvieringen, van meerdere kerkgenootschappen, bijgewoond, maar heb nog nooit meegemaakt dat er ook maar de kleinste vraagtekens gezet werden bij het verhaal. In alle serieusheid wordt telkens weer het kerstverhaal verteld, inclusief de Godmens geboren uit een maagd, Licht van de wereld, de census, de geboorte in Betlehem, de 'wijzen' (astrologen!), de stal, de ster en 'vervulde profetieën'. Dit zijn allemaal typisch mythologische verhaalsaspecten, of hebben in ieder geval een sterke mythologische associatie. Desalniettemin heb ik nooit de indruk gehad dat dit door christenen werd ingezien (waarschijnlijk zijn de meesten zich er niet eens van bewust).

Natuurlijk kun je zeggen dat er, wanneer het verhaal ontdaan is van al haar mythen, nog een "kern van waarheid" overblijft. Ik denk dat er de facto dan nog maar zeer weinig overblijft, wat ik alleen maar jammer zou vinden. Ik vind het juist een mooi verhaal met al de mythen, maar waarschijnlijk ligt dat voor de christen anders. Hij zal het verhaal immers in ieder geval tot op een zekere hoogte au sérieux moeten nemen, wat uiteraard niet voor de atheïst geldt.

Ik denk dat de schrijver van het evangelie naar Johannes weinig met het kerstverhaal ophad. Hij is waarschijnlijk bekend geweest met de circulerende verhalen, maar heeft niet de moeite genomen om er ook maar iets over op te schrijven. De beroemde woorden waarmee dit evangelie aanvangt, hebben mijns inziens dan ook niets met het kerstverhaal op zich te maken. Desalniettemin verbindt een christen (uiteraard) het kerstverhaal met dit theologische statement over de incarnatie van zijn God. Ook dit idee is overigens niet vrij van mythologische associaties.

Met vriendelijke groet en fijne feestdagen,

Bart Klink